Het is ondertussen een traditie geworden: begin februari trekt een Vlaamse delegatie uit de bio(dynamische) landbouwsector samen naar het Zwitserse Dornach voor de jaarlijkse biodynamische landbouwconferentie. Met 23 actieve boeren, (ex)cursisten en docenten zorgden we voor een goede vertegenwoordiging op deze internationale bijeenkomst die dit jaar als slagzin You Never Farm Alone had. Levend(ig)e gemeenschappen voor de toekomst, daar draaiden de vier conferentiedagen om. Vanuit onze gemeenschap verzamelden we enkele getuigenissen. Boerin Joke van GulleGaard scheef haar impressie van de conferentie neer, maar ook Leen, Antoine en Ruben van De Kollebloem delen hun ervaring.
Dinsdag 3 februari vertrokken we met vier boer.innen in één auto richting Dornach. Dat samenzijn voelde aan als het begin van de conferentie: tijd maken om bij te praten, verwachtingen te delen en even los te komen van het dagelijkse werk. Onderweg ontmoetten we een deel van ons reisgezelschap in de Vogezen om te sleeën. Samen sleeden we al onze overtollige ballast weg om ons helemaal open te stellen voor de komende dagen. Diezelfde avond kwamen we aan bij ons huisje in Dornach, waar we verzamelden met een hele delegatie: eenentwintig Belgen en twee Nederlanders onder één dak, bekende en nieuwe gezichten. Het voelde warm en vertrouwd.
Het klinkt eenvoudig, maar raakt aan iets wezenlijks: landbouw doe je nooit in je eentje
Woensdag startten we, zoals stilaan traditie is geworden, met een wandeling in de omgeving. We trokken naar de ruïne van het kasteel van Dorneck, waar Koen Dhoore ons geheugen opfriste met een levendige geschiedenisles over hoe de Bourgondiërs ons hier voorgingen. De wandeling bracht ons letterlijk en figuurlijk in beweging en verbond ons met de plek en met elkaar. Diezelfde middag stonden de eerste lezingen en getuigenissen op het programma. Alles draaide rond het jaarthema: You never farm alone. Het klinkt eenvoudig, maar raakt aan iets wezenlijks: landbouw doe je nooit in je eentje, maar met de bodem, met de insecten, met de dieren, met je mede-boeren en met de gemeenschap rondom je. Die gedachte liep als een rode draad doorheen de gesprekken, presentaties en ontmoetingen.
De dagen daarna kregen een vast en bijna ritmisch verloop. We ontbeten samen in ons huisje aan een lange tafel. Daarna trokken we naar het imposante Goetheanum, dat elke ochtend opnieuw indruk maakte. De dag begon er met de Michaelbrief gevolgd door workshops, lezingen en ontmoetingen. ’s Middags lunchten we samen, waarna opnieuw workshops en lezingen volgden. De avonden vulden zich met activiteiten, gesprekken en gezellig samenzijn. Dat intense ritme voelde bijna als een ademhaling: samenkomen, luisteren, uitwisselen, verwerken en dan weer opnieuw.
Doorheen de week kregen we zoveel input dat het soms moeilijk was om één duidelijke indruk vast te pinnen. Lezingen, gesprekken, workshops, ontmoetingen; alles liep in elkaar over. Het hoofd probeerde bij te houden, te begrijpen, te onthouden. Wat mij vooral bijblijft, is hoe iedereen op zijn eigen manier geraakt wordt. Je kan er niet altijd de vinger op leggen.
Het is niet één uitspraak of één workshop die het verschil maakt. Het is eerder iets dat langzaam binnensijpelt, iets dat je stil maakt, iets dat je opent.
Er worden intenties geboren, nieuwe inzichten duiken op of oude vragen krijgen plots meer ruimte.
Bij mezelf groeide het verlangen om me meer te verbinden met onze eigen context, in het bijzonder met onze West-Europese jaarfeesten. Om bewuster te werken met wat hier leeft, in plaats van alleen maar te doen wat praktisch moet. Om meer aandacht te hebben voor de betekenis achter het werk. En ook om meer te genieten. Om meer aanwezig te zijn op mijn veld en niet enkel bezig te zijn met plannen, organiseren en boeren, maar echt te kijken, te voelen, te ervaren wat er groeit. Zo borrelde ook de goesting om met meerdere boeren samen te werken bij GulleGaard.
Misschien is dat wat zo’n week uiteindelijk doet: je herinneren aan waarom je boert.
Wat deze conferentie ook zo bijzonder maakt, zijn de inspirerende mensen die je er ontmoet. Mensen die niet alleen spreken vanuit kennis, maar vanuit bezieling. Zo was er de Italiaan Fabio Brescacin van Naturasi, een klein mannetje met een ongelooflijke energie, die tijdens een panelgesprek over associatieve economieën het podium betrad. Zodra hij begon te spreken, vulde hij moeiteloos de hele ruimte. Zijn boodschap was tegelijk eenvoudig en confronterend: ken je de juiste prijs van voedsel voor mens en aarde? Als je te weinig betaalt, betaalt iemand anders er de prijs voor. Hij sprak over altruïsme als drijvende kracht van mens en economie. Van egoïsme worden mensen niet gelukkig, wel van zorg dragen voor elkaar en voor de aarde.
Ook Paz Bernaschina en Gloria Sun raakten me diep. Zij spraken over vrijheid, niet de vrijheid om zomaar alles te doen, maar de vrijheid om bewust samen te werken met de wijsheid van de kosmos. Ze stelden een eenvoudige vraag: voel je je vrij wanneer je op je veld werkt? Elke handeling is gebaseerd op observatie van het geliefde veld. Kijken, luisteren, afstemmen en van daaruit volg ik uit vrije wil de plant- en zaaikalender, zoals de meeste BD-boeren. Die gedachte bleef nazinderen: landbouw is een voortdurende wisselwerking tussen mens, plant, bodem, omgeving en kosmos. Door je te verbinden met anderen zie je meer dan met je eigen ogen alleen.
Laat dat de boodschap van deze conferentie zijn: je boert altijd in relatie met de aarde, met het ritme van de seizoenen, met de mensen rondom je en met iets dat groter is dan jezelf. Die week in Dornach heeft dat besef bij mij opnieuw versterkt. We keren terug, lichter, verbonden en met hernieuwde goesting om weer het veld op te gaan. En we hebben zin in actie, een nieuwe revolutie, die begint met een oproep om massaal te reageren zodat we steeds weten wat er in ons eten zit. Neem zeker een kijkje op https://www.blacked-out-ingredients.eu/ en deel dit met iedereen om onze aarde gezond en leefbaar te houden.
Onze deelname aan de conferentie heeft enige tijd geduurd, maar het is nooit te laat om vernieuwing aan te gaan. Dankzij Ruben en Antoinette zijn we eindelijk in Dornach geraakt. Het was een ervaring die ons innerlijke beweging kwam brengen, die ons gelukkig en blij maakte. In een wereld die zo zoekende op drift is, ervaren we deze conferentie als een voedende bron van diepgang, aandacht voor samenwerking, een uitnodiging om mekaar stevig vast te pakken. Boeren doe je niet alleen!
Mijn laatste telefonisch gesprek met John (Van Thieghem red.) ging hierover. John had moeite met het woord niet. Voor hem zou het moeten zijn: “boeren doe je samen”.
De samenkomst in het Goetheanum met zoveel gepassioneerde zielsgenoten van over de hele wereld, wijze leermeesters, bezielde biodynamische boeren.innen, brengt ons wijsheid, liefde en kracht. Het voelt als een ontwikkeling voor ons persoonlijk en leert ons kijken met nieuwe ogen.
De uitwisselingen in onze Belgische groep waren hartverwarmend, ontspannend en zeer deugddoend. Het was zalig om zo warm verwelkomd en gezien te worden door de jongere, bezielde mensen.
Dornach was een uitnodiging voor ons om deze mooie inzichten te laten rijpen en werkzaam te maken in het leven van elke dag.
Dank aan allen die dit samen, voor en met ons hebben mogelijk gemaakt.
Begeesterd stapten we huiswaarts, terwijl we bij het ontwaken van het ochtendlicht het droevige nieuws kregen dat John, onze goede vriend en geestelijke leermeester plots was overgegaan.
Voor altijd in ons hart.
Leen en Antoine
Ook politiek ontbrak niet in Dornach dit jaar. De laatste maanden kwam het Europees dossier over de toelating van genetisch gewijzigd voedsel in een stroomversnelling terecht. Over enkele weken stemt het Europees Parlement hier definitief over. Een week voor de conferentie nam Anne Flor, directeur van de BFDI (Biodynamic Federation Demeter International), het initiatief voor een Europese actie. Op enkele dagen tijd werkte ze met de hulp van de biodynamische gemeenschap de actie “Blacked-Out-Ingredients” (“Verborgen ingrediënten”) uit, gericht op het labelen van genetisch gewijzigd voedsel.
Het logo was net op tijd klaar, de website volgde een dag later. Op de voorlaatste dag kreeg Anne 5 minuten spreektijd, op de achtergrond gesteund door de zadenwerkgroep. De eerste 4000 flyers waren die middag geleverd en gingen rond in de grote zaal. De volgende 100.000 werden verspreid op Biofach, een week later. Ondertussen is de actie vertaald in 11 talen en is het de enige lopende actie tegen GGO’s/NGT’s die zo’n breed bereik heeft in de EU. Een knap staaltje organisatie en netwerking van de biodynamische beweging.
Zo zie je maar, biodynamische landbouw is óók politiek: You never fight alone!
Doe mee via: https://www.blacked-out-ingredients.eu/
